10. Sınıf Meb Kimya Ders Kitabı Sayfa 203-204 Cevapları

10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları (MEB) – Sayfa 203

Etkinlik: Kaynama ve Donma Noktası Cevapları

Bir çözeltiye eklenen tanecik sayısı arttıkça kaynama noktası yükselir, donma noktası düşer. Bu durum koligatif özelliklerle açıklanır ve deneyle kolayca gözlemlenebilir.

Soru 1) Katı ve sıvıdan oluşan bir çözeltinin kaynama ve donma noktasının saf suya göre değişimine yönelik bir araştırma sorusu belirleyiniz.

Cevap: Araştırma Sorusu: Saf suya eklenen farklı miktarlardaki çözünen maddeler, çözeltinin kaynama ve donma noktalarını nasıl etkiler?

Soru 2) Belirlediğiniz araştırma sorusu ile ilgili neden-sonuç ilişkilerini ifade ediniz.

Cevap: Neden–Sonuç İlişkileri:

• Çözünen tanecik sayısı arttığında kaynama noktasına ulaşmak için daha fazla enerji gerekir, bu nedenle kaynama noktası yükselir.
• Çözünen tanecik sayısı arttığında sıvının düzenli kristal yapı oluşturması zorlaşır, bu yüzden donma noktası düşer.

Soru 3) Öğretmeniniz gözetiminde 4-6 kişilik gruplara ayrılınız. Katı-sıvı çözeltilerinin kaynama ve donma noktasının saf suya göre değişimini araştırabilmek için aşağıdaki şablona göre bir deney tasarlayınız. Deney esnasında bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki etkilerini inceleyerek gerekli durumlarda bağımsız değişkeni değiştiriniz. Deney sırasında grup arkadaşlarınızla iş birliği içinde çalışmaya özen gösteriniz.

Cevap (Deney Tasarlama Formu):

Deney Tasarlama Formu

Deneyin Amacı: Çözünen maddenin miktarının ve türünün, çözeltinin kaynama ve donma noktaları üzerindeki etkisini belirlemek.

Teorik Bilgi (Literatür Taraması): Koligatif özelliklere göre çözeltilerin kaynama ve donma noktaları, çözünen maddenin cinsinden çok tanecik sayısına bağlıdır. Tanecik sayısı arttıkça kaynama noktası yükselir, donma noktası azalır.

Malzemeler: Saf su, tuz (NaCl), şeker (C₁₂H₂₂O₁₁), beher, termometre, ısıtıcı, buz, karıştırma çubuğu.

Deneyin Aşamaları

1. Saf suyun kaynama ve donma sıcaklıkları ölçülerek kaydedilir.
2. Aynı miktar suya farklı kütlelerde NaCl eklenir ve çözelti hazırlanır.
3. Hazırlanan çözeltilerin kaynama sıcaklıkları ölçülür.
4. Çözeltiler buz banyosunda soğutularak donma sıcaklıkları belirlenir.
5. Aynı işlemler şeker çözeltileri için tekrarlanır.
6. Elde edilen veriler tablo hâline getirilir.

Deney Düzeneğinin Kurulumu ve Çizimi (Sözel Açıklama)

Beher içine çözelti konur, termometre dibe değmeyecek şekilde yerleştirilir. Kaynama için ısıtıcı, donma için buz banyosu kullanılır.

Bağımlı Değişkenler: Kaynama noktası sıcaklığı, donma noktası sıcaklığı.

Bağımsız Değişkenler: Çözünen maddenin miktarı ve türü (NaCl – şeker).

Kontrol Değişkenleri: Su miktarı, kap türü, ortam basıncı, ısıtma süresi ve hızı, ölçüm yöntemi.

Veri Toplama ve Kayıt Tutma: Her denemede ölçülen kaynama ve donma sıcaklıkları tabloya yazılır.

Sonuçların Yorumlanması ve Raporlanması: Elde edilen sonuçlara göre çözünen tanecik sayısı arttıkça kaynama noktasının yükseldiği, donma noktasının ise düştüğü görülür. Elektrolit çözeltilerin etkisi, elektrolit olmayanlara göre daha fazladır.

10. Sınıf Kimya Ders Kitabı Cevapları (MEB) – Sayfa 204

Kaynama ve Donma Noktası | Değerlendirme

Katı–sıvı çözeltilerde çözünen tanecik sayısı arttıkça kaynama noktası artar, donma noktası azalır. Bu değişim, çözünen maddenin türünden çok çözeltide oluşan toplam tanecik sayısına bağlıdır.

Soru 4) Yaptığınız deneyden ve araştırmalardan yola çıkarak katı–sıvı çözeltilerde çözünen maddenin suyun kaynama ve donma noktasına etkisine yönelik önermelerinizi yazınız. Oluşturduğunuz önermeleri aşağıdaki sorular üzerinden tartışınız ve tartışma sonucu ulaştığınız ortak fikirleri ilgili alanlara yazınız.

Alt Soru: Çözeltide bulunan tanecik sayısı değiştikçe kaynama ve donma noktası farklılaştı mı?

Cevap: Evet, farklılaştı. Çözeltideki tanecik sayısı arttıkça kaynama noktası yükseldi, donma noktası ise daha düşük sıcaklıklara indi. Bu durum koligatif özelliklerin tanecik sayısına bağlı olduğunu doğrulamaktadır.

Alt Soru: Deneyde kullandığınız çözünen maddeleri değiştirirseniz kaynama ve donma noktası farklı olur mu?

Cevap: Evet, farklı olur. Çünkü farklı maddeler suda çözündüğünde farklı sayıda tanecik ya da iyon oluşturur ve bu da kaynama–donma noktası değişimini etkiler.

Değerlendirme Bölümü Cevapları

Soru 1) Saf bir çözücüye eklenen tüm maddeler kaynama noktasını yükseltir mi? Arkadaşlarınızla tartışınız ve tartışma sonucu ulaştığınız ortak fikirleri yazınız.

Cevap: Hayır, tüm maddeler kaynama noktasını yükseltmez. Sadece uçucu olmayan çözünen maddeler kaynama noktasını artırır; uçucu maddeler bu etkiyi göstermez.

Soru 2) Bir çözeltinin kaynama noktasının hangi sıcaklığa kadar yükseleceğini gerekçelerinizle açıklayınız.

Cevap: Bir çözeltinin kaynama noktası, çözünen tanecik sayısına bağlı olarak yükselir. Çözelti doygun hâle gelene kadar bu artış sürer, doygunluk sağlandığında ise kaynama sıcaklığı sabitlenir.

Soru 3) Eşit miktardaki çözücüye eşit mollerde NaCl ve C₆H₁₂O₆ ilave edilirse kaynama noktaları eşit miktarda yükselir mi? Açıklayınız.

Cevap: Hayır, eşit miktarda yükselmez. NaCl suda çözündüğünde iki iyon oluşturur, C₆H₁₂O₆ ise iyonlaşmadan çözünür. Bu nedenle NaCl eklenen çözeltinin kaynama noktası daha fazla yükselir.

Soru 4) Etkinlik süresince olumlu ya da olumsuz duygularınızı nasıl kontrol ettiğinizi açıklayınız.

Cevap: Etkinlik boyunca sakin davranmaya çalıştım. Grup arkadaşlarımla iletişim kurarak ortak kararlar aldım ve iş birliği içinde hareket ettim.

Soru 5) Etkinlikleri yaparak istediğiniz sonuca ulaştınız mı? Ulaşamadıysanız etkinlik esnasındaki hangi aşamalar ile davranışları değiştirmeniz ve geliştirmeniz gerektiğini açıklayınız.

Cevap: Evet, etkinlik sonunda hedeflenen sonuca ulaştım. Ancak ölçüm yaparken daha dikkatli olmam ve zamanı daha verimli kullanmam gerektiğini fark ettim.